Rulo Dilme: Çapak ve Kavis (Camber) Yönetimi

• Rehber
• CHY Mühendislik Ekibi

Üretim bantlarında, özellikle pres veya roll-forming hatlarında çalışan form ustalarının en büyük kabusu, sacın kenarındaki mikroskobik düzeydeki çapaklar ve kavis (camber) problemleridir. Bir ana bobinin rulo dilme hattına girmesiyle başlayan bu süreç, standart bir makaslama işlemi değildir; tamamen bıçak boşluğu (clearance) hesaplamalarına ve malzeme mühendisliğine dayanan bir kesme bilimidir.

Bıçak Boşluğu: Çelik Türüne Göre Matematiksel Dans

Sıklıkla karşılaştığımız bir saha hatası, operatörlerin aynı bıçak ayarı ile hem soğuk sac (CR) hem de galvanizli sac dilmeye çalışmasıdır. Ancak çeliğin çekme mukavemeti (tensile strength) ve kalınlığı değiştikçe, bıçakların alt-üst yatay bindirmeleri (overlap) ve aralarındaki dikey boşluk tamamen değişmek zorundadır. Soğuk sacda nispeten homojen olan kopma noktası, galvanizli sacda işin içine çinko kaplamanın girmesiyle değişir. Kaplamanın bıçak ağzında birikmesi (zinc flaking), kesilen şeritte testere dişi şeklinde çapaklara sebep olur.

• Sert Malzemeler: Bıçak boşluğu, malzemenin kalınlığının %8-10'u kadar olmalıdır.
• Yumuşak ve Kaplamalı Malzemeler: Galvanizli veya boyalı sac dilinirken bu oran %4-6 seviyelerine kadar inmek zorundadır. Daha geniş bir boşluk bırakırsanız, sac koparak kesilmez, adeta yırtılır. Bu yırtılma da kenar dalgalarına ve kalıp ömrünüzün yarı yarıya düşmesine yol açar.

Kauçuk Yüzükler ve Kavis (Camber) Problemi

Dilme hattındaki bir diğer görünmez tehlike, dilinmiş bantların iki ucundaki eşit olmayan gerilimdir. Stratejik tedarik yaptığımız ve kalite garantisi verdiğimiz ürünlerde en çok dikkat ettiğimiz detay, kauçuk ayırıcı yüzüklerin (stripper rings) çap hesabıdır. Bıçakların çapından binde bir oranında daha büyük seçilen kauçuk yüzükler, kesim anında saca tam baskı yaparak bantların makine içinde gezinmesini (camber) engeller.

Kötü ayarlanmış bir dilme hattından çıkan şeritler kalıba girdiğinde sıkışma yapar, kalıp revizyonları saatlerinizi çalar. İşin özeti; çelik servis merkezlerinde kesim motorunun gücü değil, mikron mertebesindeki mühendislik ayarları fabrikanızın hurda (scrap) oranını belirler.